यंदा खरीपात सोयाबीनचं भरघोस पीक घेतलं होतं. पण परतीच्या पावसाने सगळं उद्ध्वस्त केलं. मनात एकच आधार होता — “पीकविमा आहे, नुकसान भरून निघेल.”
पोर्टल उघडलं, स्टेटस चेक केलं — “Zero.”
संताजींच्या पोटात गोळा आला. “इतक्या वर्षांत विमा भरला, आता शून्य कसं?” ते सांगतात, “रात्रभर झोप नाही आली.”
पण गावातल्या एका तरुणाने त्यांना सांगितलं — “काका, हे शून्य म्हणजे रक्कम नाकारली नाही. प्रक्रिया सुरू आहे. योग्य पद्धतीने पाठपुरावा करा.”
संताजींनी केला. आणि काही आठवड्यांत खात्यात रक्कम जमा झाली.
तुमचीही हीच परिस्थिती आहे का? तर आजचा लेख फक्त तुमच्यासाठीच आहे.
पीकविमा शून्य का दाखवतो? — मुख्य कारणे
अनेक शेतकऱ्यांना प्रश्न पडतो — “मी विमा भरला, नुकसान झालं, मग रक्कम का नाही?”
यामागे एक-दोन नाही, तर अनेक कारणे असू शकतात:
कारण १ — गणना प्रक्रिया अजून सुरू आहे
पीकविमा क्लेमसाठी नुकसानानंतर ७२ तासांत कृषी अधिकाऱ्याकडे रिपोर्ट करणे बंधनकारक आहे. अनेकदा शेतकरी वेळेत रिपोर्ट करत नाहीत — आणि मग क्लेम प्रक्रियाच सुरू होत नाही.
कारण २ — महसूल मंडळातील उत्पादकता आकडेवारी
पीकविमा भरपाई ही वैयक्तिक नुकसानावर नाही तर महसूल मंडळाच्या सरासरी उत्पादकतेवर आधारित असते. जर तुमच्या मंडळात सरासरी उत्पादन “नुकसान नाही” असं दाखवत असेल, तर वैयक्तिक नुकसान असूनही रक्कम शून्य दिसते.
कारण ३ — बँक खाते किंवा आधार लिंकिंग समस्या
बँक पासबुक आधारशी DBT enabled असणे अनिवार्य आहे. जर खाते आधारशी लिंक नसेल तर रक्कम येत नाही.
कारण ४ — eKYC किंवा नोंदणीतील त्रुटी
७/१२ उतारा, आधार कार्ड आणि बँक डिटेल्स यांच्यातील कुठलीही तफावत असेल तर क्लेम अडतो.
कारण ५ — विमा कंपनीकडून उशीर
काहीवेळा विमा कंपनी गणना उशिरा करते किंवा कागदपत्रे incomplete दाखवते — यामुळे “Awaited” स्टेटस दिसतं.
आता उपाय काय? — Step by Step मार्गदर्शन
इंजिनिअर नोकरी सोडून शेतात उतरला | “गावकरी हसले, आज तेच विचारतात” | एकदा लावा, 35 वर्षे कमवा
पहिली पायरी — PMFBY पोर्टलवर Status तपासा
www.pmfby.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर जाऊन तुमच्या अर्जाची स्थिती तपासा. तक्रार नोंदवण्यासाठी Krishi Rakshak Portal उपलब्ध आहे. टोल-फ्री नंबर १४४४७ वर २४ तास संपर्क साधता येतो.
दुसरी पायरी — WhatsApp Chatbot वापरा
७०६५५१४४४७ या नंबरवर “Hi” पाठवून PMFBY WhatsApp Chatbot सुरू करा. येथूनही माहिती आणि तक्रारीसाठी मदत मिळू शकते.
घरबसल्या मोबाईलवरून हे सगळं करता येतं — गावातून बाहेर जायची गरज नाही.
PM किसानचे ₹2,000 खात्यात आले नाहीत?शेतकऱ्यांनो, कारण आणि उपाय एकाच ठिकाणी
तिसरी पायरी — थेट विमा कंपनीशी संपर्क
महाराष्ट्रात जिल्ह्यानुसार वेगवेगळ्या विमा कंपन्या काम करतात. ICICI Lombard — बीड, लातूर आणि धाराशिव जिल्ह्यांसाठी जबाबदार आहे. उर्वरित बहुतेक जिल्ह्यांसाठी — अहमदनगर, नाशिक, सोलापूर, जळगाव, सातारा, नांदेड — Agriculture Insurance Company of India (AIC) काम करते.
- किसान क्रेडिट कार्ड (KCC) योजना 2026 — शेतकऱ्यांचं क्रेडिट कार्ड! संपूर्ण माहिती एकाच ठिकाणी
- “कोंबडी पालन योजना 2026: शेतकऱ्यांना मिळवा अनुदान, जाणून घ्या पूर्ण माहिती!”
- NCMC Card 2026 — एसटी बस सवलतीसाठी स्मार्ट कार्ड आलं! संपूर्ण सत्य एकाच ठिकाणी
- रेशन कार्डमध्ये नाव जोडायचं? — 2026 मध्ये घरबसल्या होतं, जाणून घ्या कसं
- बायकोला सोबत घ्या! तीर्थ दर्शन मोफत करा,मुख्यमंत्री तीर्थ दर्शन योजना 2026 – अर्ज सुरू”A to Z माहिती
AIC साठी aicofindia.com वर जा, Contact Us → किसान मित्र पर्याय निवडा, महाराष्ट्र राज्य, जिल्हा आणि तालुका निवडा — तुमच्या तालुक्यातील विमा प्रतिनिधीचे नाव, मोबाईल नंबर मिळेल. यावर थेट फोन करा.
चौथी पायरी — तालुका कृषी कार्यालयात जा
५ ते १० शेतकऱ्यांनी एकत्र येऊन तालुका कृषी अधिकारी यांच्याकडे जा. लेखी निवेदन द्या आणि तुमच्या महसूल मंडळातील उत्पादकता आकडेवारी मागा. यामुळे विमा कंपनीने केलेल्या गणना आणि प्रत्यक्ष उत्पादन यात फरक दिसून येईल.
एकट्याने जाण्यापेक्षा गटाने जाणे अधिक प्रभावी ठरते. हे विसरू नका — दहा शेतकऱ्यांची तक्रार एकट्याच्या तक्रारीपेक्षा कितीतरी जास्त ऐकली जाते.
पाचवी पायरी — जिल्हा कृषी अधिकारी
तालुका पातळीवर समाधान न झाल्यास जिल्हा कृषी अधिकारी (DAO) यांच्याकडे पाठपुरावा करा. तक्रारीत स्पष्टपणे लिहा की कोणत्या पिकासाठी किती रक्कम अपेक्षित होती आणि सध्या किती दाखवली जात आहे. पुरावे जोडा.
कागदपत्रे तयार ठेवा — हे विसरू नका
तक्रार करताना तुमचा विमा पॉलिसी नंबर, आधार कार्ड, बँक डिटेल्स, ७/१२ उतारा आणि पीकविमा अर्जाची पावती तयार ठेवा.
नुकसान झाल्यास जिओ-टॅग्ड फोटोंसह नुकसान अहवाल सादर करणे आता अनिवार्य झाले आहे. म्हणजे नुकसान झाल्यावर लगेच मोबाईलवर फोटो काढा — location on ठेवून. हा पुरावा क्लेम मिळवण्यात खूप उपयोगी ठरतो.
खरीप २०२५ — किती भरपाई मिळू शकते?
PMFBY क्लेम प्रक्रियेत ७०% पर्यंत भरपाई मिळते — सरासरी ₹१८,९०० प्रति हेक्टर.
खरीप हंगामात धान, तुरी, भुईमूग, ज्वारी, मूग, सोयाबीन, मका, उडीद, तीळ आणि बाजरी या पिकांसाठी विमा संरक्षण मिळते.
एक महत्त्वाची गोष्ट — काढणीनंतर १४ दिवसांच्या आत पावसामुळे, दुष्काळामुळे, पुरामुळे किंवा कीटक हल्ल्यामुळे पिकाचे नुकसान झाल्यास ७२ तासांच्या आत क्लेम दाखल करणे आवश्यक आहे.
संताजींची गोष्ट — न्याय मिळाला
संताजी पाटील आज सांगतात — “एकट्याने बसलो तर काहीच झालं नसतं. पण गावातले दहा शेतकरी एकत्र आलो, तालुक्यात गेलो, लेखी निवेदन दिलं — आणि महिन्याभरात रक्कम आली.”
पीकविमा हा शेतकऱ्यांचा हक्क आहे. कॅल्क्युलेशनमध्ये त्रुटी असल्यास एकट्याने गप्प बसू नका. संघटित राहिल्यासच शेतकऱ्यांना न्याय मिळतो.
एका नजरेत — महत्त्वाचे संपर्क
| सेवा | संपर्क |
|---|---|
| PMFBY हेल्पलाइन | १४४४७ (२४ तास) |
| WhatsApp Chatbot | ७०६५५१४४४७ |
| AIC टोल-फ्री | १८००-११६-५१५ |
| अधिकृत पोर्टल | pmfby.gov.in |
| AIC वेबसाइट | aicofindia.com |
शेवटचं एक वाक्य
पीकविमा शून्य दिसतो म्हणजे तुमचा हक्क गेला नाही — फक्त पाठपुरावा करायचा आहे. आवाज उठवला तर न्याय मिळतो. गप्प बसलात तर नाही.
“शेतात राबणाऱ्या हातांना न्याय मिळायलाच हवा — फक्त हार मानू नका.”
टीप: वरील माहिती PMFBY अधिकृत स्रोतांवर आधारित आहे. अचूक माहितीसाठी pmfby.gov.in किंवा जवळच्या कृषी कार्यालयाशी संपर्क करावा.
Related posts:

डॉ. अमर नागरे हे मराठी डिजिटल लेखक आहेत.
ते शेती, सरकारी योजना आणि ताज्या घडामोडींवर नियमित लेखन करतात.